Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η ποιότητα της διατροφής επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου, ιδιαίτερα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, όταν ο εγκέφαλος βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης. Παράλληλα, είναι ήδη γνωστό ότι η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακών νοσημάτων αλλά και γνωστικής έκπτωσης αργότερα στη ζωή.
Για πολλά χρόνια πιστεύαμε ότι το έντερο χρησιμεύει αποκλειστικά για την πέψη των τροφών. Σήμερα, όμως, η επιστήμη γνωρίζει ότι αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους «συνομιλητές» του εγκεφάλου. Μέσω του λεγόμενου άξονα εντέρου-εγκεφάλου, τα δύο όργανα ανταλλάσσουν συνεχώς πληροφορίες που επηρεάζουν όχι μόνο την πέψη, αλλά και τη διάθεση, τη συμπεριφορά, την όρεξη και τη μνήμη.
Νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια (USC), που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, έρχεται να αποκαλύψει έναν ακόμη κρίκο αυτής της πολύπλοκης επικοινωνίας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση ενός πραγματικού γεύματος ενεργοποιεί έναν μηχανισμό που βοηθά τον εγκέφαλο να «θυμάται» το γεύμα που μόλις καταναλώθηκε. Αντίθετα, η συστηματική κατανάλωση τροφών υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και ζάχαρη φαίνεται να διαταράσσει αυτή τη διαδικασία.
Ο «δρόμος επικοινωνίας» μεταξύ εντέρου και εγκεφάλου
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την επικοινωνία παίζει το πνευμονογαστρικό νεύρο (vagus nerve), ένα από τα μεγαλύτερα νεύρα του ανθρώπινου σώματος. Το νεύρο αυτό λειτουργεί σαν ένας αυτοκινητόδρομος πληροφοριών που συνδέει το έντερο με τον εγκέφαλο, μεταφέροντας συνεχώς μηνύματα σχετικά με το αν έχουμε φάει, πόσο έχουμε χορτάσει και ποια θρεπτικά συστατικά λαμβάνει ο οργανισμός.
Τι σχέση έχει ο εγκέφαλος με το φαγητό
Ίσως φαίνεται περίεργο ότι ο εγκέφαλος καταγράφει πού και πότε φάγαμε. Ωστόσο, από εξελικτική άποψη αυτή η πληροφορία είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Η ικανότητα να θυμόμαστε πού βρήκαμε τροφή βοηθούσε τα ζώα να επιστρέφουν στις ίδιες πηγές τροφής και να επιβιώνουν. Ακόμη και σήμερα, η «μνήμη του γεύματος» επηρεάζει το αίσθημα του κορεσμού και τις επόμενες διατροφικές μας επιλογές.
Η σημασία της ισορροπημένης διατροφής
Η νέα μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η διατροφή δεν επηρεάζει μόνο το σωματικό βάρος ή τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος, αλλά πιθανότατα και τις διαδικασίες μάθησης και μνήμης.
Μια διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, καλά λιπαρά και ποιοτικές πρωτεΐνες φαίνεται να υποστηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία τόσο του εντέρου όσο και του εγκεφάλου. Αντίθετα, η συχνή κατανάλωση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, κορεσμένα λιπαρά και υπερβολικά επεξεργασμένα συστατικά ενδέχεται να επηρεάζει αρνητικά αυτή τη σημαντική βιολογική επικοινωνία.
Αν και απαιτούνται περισσότερες μελέτες, το μήνυμα των ερευνητών είναι σαφές: η ποιότητα της διατροφής, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, μπορεί να επηρεάζει πολύ περισσότερα από όσα πιστεύαμε.