Το «λιοντάρι» είναι μια εξαιρετική μεταφορά για να εξηγήσουμε στα παιδιά πώς λειτουργεί ο μηχανισμός «μάχης ή φυγής» (fight or flight).
Υπήρξε μια εποχή κατά την οποία η επιβίωση του ανθρώπου εξαρτιόταν από την άμεση αντίδραση σε πραγματικούς κινδύνους. Αν ένα λιοντάρι εμφανιζόταν ξαφνικά, ο οργανισμός ενεργοποιούσε αμέσως τον μηχανισμό επιβίωσης: η καρδιά χτυπούσε γρηγορότερα, οι μύες σφίγγονταν και η αναπνοή γινόταν πιο έντονη, προετοιμάζοντας το άτομο είτε να πολεμήσει είτε να φύγει. Στη σύγχρονη εποχή, τα παιδιά, οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες δεν έρχονται αντιμέτωποι με άγρια ζώα.
Ωστόσο, το σώμα τους συχνά αντιδρά με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Το άγχος ενεργοποιεί τον οργανισμό σαν να υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, ακόμη και όταν η απειλή είναι ψυχολογική ή κοινωνική.
Όταν ο εγκέφαλος «βλέπει» κίνδυνο εκεί που δεν υπάρχει
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει εξελιχθεί ώστε να εντοπίζει απειλές και να προστατεύει το άτομο από τον κίνδυνο. Ωστόσο, δεν μπορεί πάντα να ξεχωρίσει τη διαφορά ανάμεσα σε έναν πραγματικό κίνδυνο και σε μια πιθανή ή φανταστική απειλή.
Ποιο είναι το «λιοντάρι»;
Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτή τη διαδικασία, μπορούμε να ονομάσουμε τις πηγές άγχους των παιδιών και των εφήβων «το αντιλαμβανόμενο λιοντάρι». Πρόκειται για οποιαδήποτε κατάσταση ο εγκέφαλος ερμηνεύει ως απειλητική, ακόμη κι αν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος για τη σωματική ασφάλεια.
Το περιεχόμενο του φόβου αλλάζει ανάλογα με την ηλικία.
Για ένα μικρό παιδί, το «λιοντάρι» μπορεί να είναι ο αποχωρισμός από τους γονείς ή η είσοδος στο σχολείο.
Για έναν έφηβο, μπορεί να είναι ένα διαγώνισμα, μια κοινωνική εκδήλωση ή η αποδοχή από τους συνομηλίκους.
Για έναν νεαρό ενήλικα, το «λιοντάρι» συχνά συνδέεται με τον φόβο της αποτυχίας ή της απόρριψης .
Βοηθήστε τα παιδιά να ονομάσουν το «λιοντάρι»
Η ονομασία του φόβου αποτελεί μια από τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης του άγχους. Όταν το παιδί μπορεί να περιγράψει τι ακριβώς το φοβίζει, το συναίσθημα γίνεται πιο συγκεκριμένο και λιγότερο απειλητικό.
Αξιολογήστε τον πραγματικό κίνδυνο
Αφού αναγνωριστεί το «λιοντάρι», το επόμενο βήμα είναι να εξεταστεί κατά πόσο η απειλή είναι πραγματική.
Χρήσιμες ερωτήσεις είναι:
«Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος για την ασφάλειά σου αυτή τη στιγμή;»
«Ποιο είναι το χειρότερο ρεαλιστικό σενάριο;»
«Αν συνέβαινε αυτό, πώς θα μπορούσες να το αντιμετωπίσεις;»
Ο στόχος δεν είναι να υποτιμηθεί το συναίσθημα του παιδιού, αλλά να ενεργοποιηθούν οι λογικές διεργασίες του εγκεφάλου. Το άγχος τείνει να υπερβάλλει τον κίνδυνο, ενώ αυτές οι ερωτήσεις βοηθούν το άτομο να δει την κατάσταση πιο αντικειμενικά.
Τα παιδιά χρειάζονται ρύθμιση και ηρεμία
Ακόμη και όταν το παιδί κατανοήσει ότι ο φόβος του δεν αντιστοιχεί σε πραγματικό κίνδυνο, το σώμα μπορεί να παραμένει σε κατάσταση έντασης.
Η σωματική ρύθμιση μπορεί να επιτευχθεί με:
αργές και βαθιές αναπνοές,
μια αγκαλιά ή σωματική επαφή,
περπάτημα ή άλλη ήπια σωματική δραστηριότητα,
απλές τεχνικές χαλάρωσης και γείωσης.

imommy.gr