Θυμηθείτε την πρώτη φορά που ξεκουραζόσασταν στον καναπέ παρέα με τον τετράποδο φίλο σας, και χαϊδέψατε ή ξύσατε την κοιλίτσα του.

Αν έρχεται στο μυαλό σας η ξεκαρδιστική εικόνα του σκύλου σας να κλωτσάει μανιωδώς τον αέρα, ίσως να σκεφτείτε με τρυφερότητα αυτή τη σκηνή και να συμπεράνετε ότι ο σκύλος σας είναι μοναδικά αστείος.

Και όμως, παρόλο που κάθε σκύλος είναι όντως μοναδικός, το αντανακλαστικό αυτό είναι κοινό σε πολλούς από τους χνουδωτούς φίλους μας. Τι όμως το προκαλεί; Γιατί οι σκύλοι τινάζουν το πόδι τους όταν κάποιος τους ξύνει ή τους χαϊδεύει στα αγαπημένα τους σημεία; Είναι άραγε αποτέλεσμα ικανοποίησης ή ένδειξη ενόχλησης;

Η κίνηση αυτή δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα αντανακλαστικό που οδηγεί τους σκύλους να τινάζουν το πίσω πόδι τους και να κλωτσούν τον αέρα ή το χέρι που τους χαϊδεύει όταν ερεθίζονται συγκεκριμένες νευρικές απολήξεις. Τα νεύρα που ερεθίζονται στέλνουν μηνύματα στον εγκέφαλο, τα οποία προκαλούν τη χαρακτηριστική επαναλαμβανόμενη κίνηση του πίσω ποδιού. Οι αιτίες του συγκεκριμένου αντανακλαστικού μπορεί να είναι ενοχλήσεις, όπως ένα έντομο ή ένα παράσιτο που προσγειώνεται στο δέρμα του σκύλου, ή το ανθρώπινο βούρτσισμα ή χάδι.

Ένας από τους πρώτους νευροφυσιολόγους που έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για αυτό το αντανακλαστικό ήταν ο Άγγλος Charles Sherrington, ο οποίος διενήργησε σχετικές έρευνες στις αρχές του 20ου αιώνα. Οι έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί από τότε μελετώντας το συγκεκριμένο αντανακλαστικό σε διάφορα ζώα, αναδεικνύουν την πιθανότητα να αποτελεί μέθοδο προστασίας από παράσιτα και έντομα. Όταν παράσιτα και ψύλλοι χτυπήσουν συγκεκριμένες νευρικές απολήξεις στο δέρμα του σκύλου που μπορεί να βρίσκονται στην πλάτη, στην κοιλιά, στα πόδια, στα πλευρά και στα αυτιά, αυτός θα ξυστεί ενστικτωδώς για να τα ξεφορτωθεί, συχνά προστατεύοντας έτσι την υγεία του από πιθανούς εισβολείς. Ο λόγος που η κίνηση αυτή είναι αυτόματη και ενστικτώδης αντί για συνειδητή και σκόπιμη, πιθανολογείται από τη Δρ. Lore Haug από το Τέξας, είναι η ανάγκη για αυτοματισμό: ο πιθανός εχθρός πρέπει να εκδιωχθεί άμεσα.

Στην περίπτωση που χαϊδεύοντας ή ξύνοντας το σκύλο σας σε ένα συγκεκριμένο σημείο παρατηρήσετε αυτό το αντανακλαστικό, είναι πιθανό να σημαίνει πως γαργαλιέται ή ενοχλείται, και πρέπει να μετακινήσετε την προσοχή σας σε κάποιο άλλο σημείο. Υπάρχει βέβαια και η περίπτωση ο σκύλος σας να ευχαριστιέται τα χάδια παρά την ενεργοποίηση του αντανακλαστικού. Αυτό θα το καταλάβετε παρατηρώντας τη γενικότερη γλώσσα του σώματος του σκύλου. Κάθεται και κάνει νάζια, ζητώντας περισσότερα χάδια, ή αποφεύγει τη συγκεκριμένη επαφή και μετακινείται μακριά της;

Παρότι το αντανακλαστικό του τινάγματος του ποδιού είναι απολύτως φυσιολογικό, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου το διαρκές ξύσιμο κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να αποτελέσει λόγο ανησυχίας για κάποια παθολογική κατάσταση. Τέτοια παραδείγματα αποτελούν οι αλλεργίες, η προσβολή από ψύλλους και παράσιτα, το άγχος, και οι δερματίτιδες. Η πιο συνηθισμένη πάθηση που προκαλεί κνησμό στους σκύλους είναι η σαρκοπτική ψώρα. Στην περίπτωση που παρατηρήσετε το σύμπτωμα να επιμένει, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον κτηνίατρό σας για να αποκλείσετε την πιθανότητα κάποιας σοβαρής πάθησης.

Συμπερασματικά, είναι απολύτως φυσιολογικό για τον καλύτερο φίλο του ανθρώπου να ξύνεται, να τινάζει το πίσω πόδι του και να κλωτσάει τον αέρα όταν ερεθίζονται οι νευρικές απολήξεις διαφορετικών μερών του σώματός του. Μπορεί να μη γνωρίζουμε ακριβώς τι θέλει να μας πει ο σκύλος μας με αυτή του την ενστικτώδη κίνηση, και γι’ αυτό βοηθάει να παρατηρούμε τη γενικότερη στάση του και τη γλώσσα του σώματός του για να καταλάβουμε αν επιθυμεί να συνεχίσουμε να τον χαϊδεύουμε στο ίδιο σημείο. Στην περίπτωση που ο κνησμός γίνεται έντονος και επαναλαμβανόμενος, θεωρείται ιδανικό να συμβουλευτείτε τον κτηνίατρό σας.