Μέσα από ένα τοπίο μοναδικό, απαράμιλλης ομορφιάς, λες και το ζωγράφισε Θείο χέρι, μια πεζοπορία πέντε χιλιομέτρων σε οδηγεί σε ένα σημείο, που νιώθεις το Θεό, νιώθεις το Άγιο. Ο λόγος για την μαγευτική διαδρομή, δίπλα στον Αώο ποταμό, μέχρι την Ιερά Μονή Στομίου Κονίτσης, το μοναστήρι, όπου πέρασε ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής του ο Άγιος Παΐσιος.




Αφετηρία, η παλιά γέφυρα της Κόνιτσας. Αφήνεις το αυτοκίνητο στο πάρκινγκ και ξεκινάς στην δεξιά πλευρά του παλιού, πέτρινου γεφυριού. Με σύντροφο τα νερά του Αώου ποταμού, αρχίζεις να μπαίνεις μέσα στην χαράδρα, στο μοναδικό γεωπάρκο Βίκου Αώου.





Δίπλα σου στα κρυστάλλινα νερά, τους καλοκαιρινούς μήνες, τολμηροί απολαμβάνουν το μπάνιο τους, ενώ αν σταθείς και κοιτάξεις με προσοχή, θα διακρίνεις στο νερό και ψάρια της περιοχής. Ο χωματόδρομος (ο οποίος δεν είναι κατάλληλος για συμβατικά αυτοκίνητα), ανηφορίζει παράλληλα με το ποτάμι.





Στην περιοχή της χαράδρας υπάρχουν ποικίλοι τύποι δασικών οικοσυστημάτων και παραποτάμια δάση, μέχρι οξυές και ρόμπολα. Πολλά μικρά ποτάμια και καταρράκτες κυλούν από τους γκρεμούς προς τον Αώο. Η υψομετρική διαφορά από το ποτάμι ως τις κορυφές αγγίζει τα 2000μ. Το μήκος της χαράδρας είναι συνολικά 8 χιλιόμετρα, ξεκινά από τη μονότοξη γέφυρα του Αώου (1870) και καταλήγει δυτικά του δρόμου Παλαιοσελίου – Βρυσοχωρίου. Το πλάτος της κυμαίνεται από 300 μέτρα ως 2,5 χιλιόμετρα. Σε αρκετά σημεία της διαδρομής έχουν γίνει παρεμβάσεις, με την δημιουργία καλντεριμιών, ενώ βρύσες με τρεχούμενο, πόσιμο νερό, δροσίζουν τους περιπατητές.




Στο τελευταίο 1,5 χιλιόμετρο, τα πράγματα αλλάζουν. Το δρομάκι φεύγει προς τα δεξιά, αφήνοντας την κοίτη του ποταμού και ανηφορίζει μέσα σε ένα πυκνό δάσος από ρομπόλα και οξυές. Η κλίση του εδάφους όλο και αυξάνει, κάνοντας το περπάτημα δυσκολότερο, ενώ υπάρχουν και κομμάτια από μονοπάτια, από τα οποία μπορείς να κόψεις λίγο δρόμο. Όσο προχωράς η κλίση του εδάφους γίνεται όλο και πιο έντονη, όμως ξαφνικά έπειτα από μια στροφή, βγαίνεις στην κορυφή του λόφου και βλέπεις τον περίβολο του μοναστηριού.





Εδώ τα συναισθήματα αλλάζουν. Η θέα, αλλά και η γαλήνη που νιώθεις, με έναν μαγικό τρόπο σου παίρνουν την κούραση. Το μοναστήρι, καλοδιατηρημένο, καθαρό και πάνω από όλα, ήσυχο σε περιμένει να το επισκεφτείς με τον δέοντα σεβασμό. Ιδιαίτερη εντύπωση, προκαλεί το καλωσόρισμα για τον επισκέπτη, με λουκούμι. "Ευλογία να τρώτε" γράφει πάνω από τον δίσκο!




Δύο καλόγεροι, ο ένας μάλιστα μεγάλης ηλικίας, κρατούν τον τόπο ζωντανό, κρατούν την πίστη και ασκητεύουν, εκεί που ασκήτευσε ο Άγιος Παΐσιος απο το 1958. Φωτογραφίες αλλά και κείμενα του Αγίου, κοσμούν τοίχους της Μονής, ενώ το κελί του, αποτελεί τόπο προσευχής. Μια μικρή κάμαρα με ένα μικρό κρεββάτι. Αυτό είναι όλο και όλο το δωμάτιο που έζησε ο Άγιος Παΐσιος, με φωτογραφίες του και εκκλησιαστικά αντικείμενα να κοσμούν τους τοίχους. Γεννημένος το 1924 από πρόσφυγες γονείς, μεγάλωσε στην Κόνιτσα και γρήγορα κατάλαβε ότι ήθελε να γίνει μοναχός. Εργάστηκε σκληρά για την αναστήλωση και την ανακατασκευή του μοναστηριού, το οποίο είναι αφιερωμένο στην Παναγία Στομιότισσα.






Η αρχική θέση του μοναστηριού, που ιδρύθηκε το 1442, βρίσκεται στις απέναντι πλαγιές της Τραπεζίτσας, όπου και διασώζεται η ονομασία «Παλιομονάστηρο». Στη σημερινή του θέση, σε μια υπερυψωμένη έξαρση των χαμηλότερων υψομέτρων των πλαγιών της Τύμφης, μεταφέρθηκε από τον ηγούμενο Κωνσταντίνο, το 1774. Από τη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή της Μονής από το Γερμανικό στρατό το 1943, διασώθηκε μόνο ο ναός.



Έχει 11 νεόκτιστα κελιά με βοηθητικούς χώρους κι ένα μικρό καθολικό σταυροειδούς τύπου με τρούλο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το τέμπλο με αρκετές βυζαντινές εικόνες και τα λείψανα πολλών αγίων, που μεταφέρθηκαν στη μονή από το Παλαιομονάστηρο.



Η Μονή γνώρισε ακμή και απέκτησε μεγάλη περιουσία. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή με αγαθοεργίες και συστηματική οικονομική στήριξη σχολείων.



Στο διάστημα από το 1923 μέχρι και το 1958 ήταν ουσιαστικά έρημη, έχοντας υποστεί καταστροφές, με σημαντικότερη την πυρπόλησή της από τους Γερμανούς το 1943, από την οποία διασώθηκε μόνο το Καθολικό. Το 1956 ξεκίνησε μια πρώτη προσπάθεια αποκατάστασης, ενώ πρόσφατα επισκευάστηκε το 1989.