Συνέχεια 3η

Αρματωλοί και Κλέφτες

Οι Αρματωλοί ήταν άνθρωποι των όπλων. Είχαν εξασκηθεί σ’ αυτά στο μέτρον που υπήρχε η δυνατότητα της εποχής. Οι Ενετοί τους χρησιμοποίησαν για φύλαξη των κτήσεών τους στην Ελλάδα. Κατά τον 15ον αιώνα ο σουλτάνος, χρησιμοποίησε τους Αρματωλούς για να προστατεύουν την ύπαιθρον, τα κάστρα, να διώκουν τους πειρατές των βουνών και των ποταμών και να προφυλάσσουν τα στενά δρόμων κατά τις διαβάσεις τούρκων. Χώρισε δε την χερσαίαν χώραν σε 17 αρματολίκια. σε Θεσσαλίαν, Μακεδονίαν, Ήπειρον και Στερεάν. Τα σπουδαιότερα ήταν των Αγράφων, του Ολύμπου, της Λιβαδιάς, του Λιδωρικίου. Τους έδωσε δε και το δικαίωμα να προβαίνουν σε εισπράξεις φόρων. Όμως επειδή τους υποπτευόταν λόγω του ότι ήταν χριστιανοί, άρχισε να τους αντικαθιστά με τουρκαλβανούς.

Οι Αρματωλοί, τούτου ένεκεν, αλλά και από μίσος προς τον κατακτητήν δεν ανεχόταν να τον υπηρετούν, έφευγαν από τις πόλεις και ανέβαιναν στα βουνά όπου άρχισαν την συνεργασίαν με τους Κλέφτες. Η συνεργασία αυτή σφίχθηκε κατά την Επανάσταση και η συμβολή τους υπήρξε αποτελεσματική. Σαν πρώτος Αρματωλός αναφέρεται ο εκ Μάνης Κροκόδειλος Κλαδάς ολίγα χρόνια μετά την Άλωση, τον οποίον οι τούρκοι συνέλαβαν και φόνευσαν αγρίως. Σημαντικοί ήσαν οι μεταγενέστεροι αρματολοί, Μπούας, Θεόδωρος Γρίβας, Θύμιος Βλαχάβας, Αντώνης Κατσαντώνης, Ιωάννης Μπουκουβάλας, Πάνος Ζήδρος και οι μεγάλοι οπλαρχηγοί Αθανάσιος Διάκος, Μάρκος Μπότσαρης, Οδυσσέας Ανδρούτσος, Γεώργιος Καραϊσκάκης κ.ά.

Οι σκλαβωμένοι Έλληνες ζούσαν κάτω από φρικτές συνθήκες βασανιστικής καταστάσεως, φορολογίας υψηλής, λεηλασιών άνευ όρων σε περιουσίες και οικόσιτα, αρπαγές παντός αναγκαίου προς διαβίωση και πάνω απ’ όλα ανασφάλεια. ΄Εσπερναν, θέριζαν, αλώνιζαν και σιτάρι δεν έμενε στο σπίτι τους. Ελαιόλαδον και οίνον, τις μεγάλες ποσότητες λεηλατούσαν οι κατακτητές. Η αγανάκτηση ήταν πάνδημος. Ήθελαν να αντιδράσουν και να επιτεθούν στον κατακτητήν, αλλά οι δυσκολίες μεγάλες. Πυροβόλα όπλα στοιχειώδη έως ανύπαρκτα. Ξίφη, μαχαίρια. γιαταγάνια τα όπλα τους, εξοπλισμένα με αφόρητον μίσος κατά του σκληρού δυνάστη.

Κλέφτες

Τούτων ένεκεν ηθέλησε και η άλλη κατηγορία, οι Κλέφτες, με τις δυνάμεις τους να αντισταθούν. Έφυγαν από τα χωριά και κατοικούσαν στα βουνά, οργανωμένοι σε ατάκτους και ελευθέρους μαχητές κατά του εχθρού, κάτι που ήταν αδύνατον να επιτευχθεί από το χωριό. Κατέφερναν αιφνίδιες επιθέσεις σε τούρκους σε πορεία ή όπου τους έβρισκαν, ορμώντες από την έδραν τους που ήταν τα βουνά και τα λαγκάδια. Σ΄ αυτά ανέβαιναν από τον Μάρτιον έως τον χειμώνα. Στα χωριά εκινούντο με πάσαν προφύλαξη.

Η ζωή των Κλεφτών ήταν αφόρητη από πλευράς δυσκολιών. Πού διέμεναν; Τι έτρωγαν; Που κοιμόταν; Μέσα σε σπηλιές! Εκεί είχαν το στρατηγείον τους και σχεδίαζαν τις εκγυμνάσεις και τις επιθέσεις, που και πότε θα επιτεθούν. Ήταν ομάδες με αρχηγόν τον Καπετάνιον. Άνδρες γενναίοι, τολμηροί και αποφασιστικοί. Ωκύποδες και επιδέξιοι να κινούνται με ταχύτητα στα άγρια βουνά, στα οποία δεν υπήρχαν ούτε στοιχειώδεις ατραποί. Πρέπει να μένομεν έκθαμβοι από τις ευχερείς μετακινήσεις τους στα άγρια και απάτητα βουνά!! με τις πάσης μορφής δυσμενείς συνθήκες, τις οποίες πάντα αψηφούσαν και υπερνικούσαν. Στόχος τους ήταν η ανεξαρτησία και η απελευθέρωση από την τυραννίαν. Στα βουνά ησκούντο στο σημάδι, με όπλα αλλά και με πέτρες εν ανάγκη, στο τρέξιμον, σε ασκήσεις αντοχής ολημερίς, Σκληραγωγούντο δε τόσον πολύ, ώστε ούτε οι επίπονες πορείες, ούτε η αγριότητα του εδάφους, ούτε η πείνα, ούτε η δίψα, ούτε οι δυσμενέστατες καιρικές συνθήκες στις απάτητες βουνοκορφές ήταν δυνατές να τους καταβάλλουν!! ΄Οταν μετά από επιδρομή ή άσκηση βρεχόταν, πού εστέγωναν τα ρούχα τους; Είχαν και δεύτερην «αλλαξιάν»;; Αυτό θα ήταν πλεονασμός!

Φύλαγαν στενωπούς απ’ όπου θα περνούσαν τούρκοι μετακινούμενοι από πόλη σε πόλη ή περιοχήν. Όρμούσαν εξαίφνης και με μένος εναντίον τους και τους επέφεραν καταστροφές. Πολλοί Κλέφτες οπλαρχηγοί είχαν μπει στο στόχαστρον του σουλτάνου και επεδίωκε την εξόντωσή τους. Μετεχειρίσθη και τους Αρματολούς να τους διώξουν αλλά τίποτε δεν πέτυχε. Οι Κλέφτες αυξάνονταν και οργανώνονταν περισσότερον κάτω από άξιους οπλαρχηγούς. Η «Κλεφτουριά» όπως συνεκτικώς ελέγοντο, έγιναν σώμα ισχυρόν και υπολογίσιμον. Ήταν το αντάρτικον ξεκίνημα για την αποτίναξη της μαύρης και βάρβαρης σκλαβιάς και της ανυπακοής σε εντολές και φιρμάνια. Με την έναρξη της Επαναστάσεως έδρασαν δυναμικώς και αποφασιστικώς εναντίον του τύραννου. Μαχόταν σαν ανήμερα θεριά. Οι οπλαρχηγοί της Κλεφτουριάς π.χ. Καραϊσκάκης, Ανδρούτσος, Τζαβελαίοι κλπ. στις μάχες ήταν ακατάβλητοι.

Πριν την Επανάσταση είχαν δημιουργηθεί δεκάδες ομάδες Κλεφτών, κάτι που επιβεβαιοί και το δημώδες «Κάθε βουνό και φλάμπουρο κάθε βουνό και Κλέφτης».

Πιστεύομεν ότι η «Επιτροπή του ‘ 21» θα τους κάμει ευρείαν μνείαν.