Αυτοψία στα μνημεία της Σάμου που «τραυματίστηκαν» από τη σεισμική δόνηση της 30ής Οκτωβρίου, πραγματοποίησε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωσε που εξέδωσε το ΥΠΠΟΑ.

Συγκεκριμένα, «στο Καρλόβασι, μετά από τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε με τον δήμαρχο Δυτικής Σάμου Αλέξανδρο Λυμπέρη, και με τη συμμετοχή του Μητροπολίτη Σάμου και Ικαρίας Ευσέβιου, η κ. Μενδώνη επισκέφθηκε τον Μητροπολιτικό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, που έχει καταρρεύσει σε ένα μεγάλο τμήμα του, καθώς και τα κτήρια του Πανεπιστημίου, στα Ταμπάκικα. Στο Βαθύ συναντήθηκε με τον Δήμαρχο Ανατολικής Σάμου Γιώργο Στάντζο και τον αντιπεριφερειάρχη Βασίλη Πανουράκη και επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο, όπου το κολοσσιαίο (ύψους 4,80μ.) άγαλμα του κούρου από το Ηραίον, παρουσίασε ρωγμή στο τμήμα της σύνδεσης μηρού και του αντιγράφου του γόνατος, απώλεια που άμεσα θα αποκατασταθεί. Τα ελάχιστα αγγεία που υπέστησαν φθορές έχουν ήδη απομακρυνθεί για συντήρηση, ενώ ήδη δρομολογήθηκε η επανέκθεση του μουσείου», συμπληρώνει η ίδια ανακοίνωση.

«Στο Μουσείο στο Πυθαγόρειο, δεν υπήρξαν φθορές. Στην αυτοψία στο Κάστρο Λογοθέτη διαπιστώθηκε η κατάρρευση τμήματος των τειχών, ενώ έχουν προκληθεί φθορές στην εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Για τη μελέτη αποκατάστασης του Κάστρου θα υπογραφεί άμεσα Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και του δήμου Ανατολικής Σάμου», τονίζεται στην ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ.

Μετά την αυτοψία η κ. Μενδώνη δήλωσε: «Οι ζημιές είναι αρκετές. Όμως μπορούν να αποκατασταθούν. Θα γίνει ο προγραμματισμός, ώστε τις επόμενες ημέρες να παρίσταται επί τόπου κλιμάκιο του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού για τις καταγραφές των ζημιών στα μνημεία. Συγχρόνως, το κλιμάκιο του Υπουργείου θα βοηθήσει την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε μία σειρά άμεσων ενεργειών. Αυτό που επείγει είναι να υποστυλωθούν τα μνημεία για να μην υπάρξει κίνδυνος για την ανθρώπινη ζωή. Η απώλεια των δύο παιδιών μας έχει συγκλονίσει. Θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, αν υπήρχε μέριμνα για τα ερειπωμένα κτήρια. Στα Μουσεία Βαθέος και Πυθαγορείου δεν έχουμε προβλήματα. Αποκολλήθηκε ένα σημείο στη συγκόλληση του μεγάλου Κούρου. Αποκολλήθηκε τμήμα του γύψου. Το ίδιο το άγαλμα δεν έπαθε τίποτα. Τα γλυπτά είναι όλα στη θέση τους. Μετακινήθηκαν από τις βάσεις τους ελάχιστα αντικείμενα, αγγεία και χάλκινα. Επομένως δεν έχομε απώλειες. Σε ό,τι αφορά τις εκκλησίες που είναι μνημεία και χρήζουν προστασίας, θα πάρουμε τα άμεσα σωστικά μέτρα. Θα υποστυλωθούν, θα μπουν τυχόν περιφράξεις, για να μην υπάρχει κίνδυνος για τους πολίτες. Είναι πολλή η δουλειά που πρέπει να γίνει. Με τη βοήθεια των ειδικών θα γίνουν οι μελέτες αποκατάστασης. Χρειάζεται αρκετή δουλειά και σωστός σχεδιασμός».

Η υπουργός συνοδευόταν από τον βουλευτή του νησιού Χριστόδουλο Στεφανάδη, τον γενικό γραμματέα Πολιτισμού Γιώργο Διδασκάλου, τον προϊστάμενο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σάμου Παναγιώτη Χατζηδάκη και τους διευθυντές Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων, Μαρία Μερτζάνη, Αναστήλωσης, Μουσείων και Τεχνικών Έργων, Αμαλία Ανδρουλιδάκη, Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, Θέμη Βλαχούλη, καθώς και από υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟΑ. Επίσης, στο κλιμάκιο του υπουργείου μετείχαν οι καθηγητές του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Ελισάβετ Βιντζηλαίου, Ευθύμιος Λέκκας, και Κωνσταντίνος Σπυράκος, μέλη των Κεντρικών Συμβουλίων του ΥΠΠΟΑ. Τις επόμενες ημέρες θα συνεχιστεί η αναλυτική καταγραφή των ζημιών από τα στελέχη του ΥΠΠΟΑ και ο προγραμματισμός των άμεσων σωστικών μέτρων.

Το ΥΠΠΟΑ, παραθέτει επίσης πληροφορίες για τα δυο σημαντικά μνημεία που επλήγησαν από τον σεισμό στη Σάμο, τον γιγάντιο Κούρο που τραυματίστηκε ελαφρά, και το Κάστρο του Λυκούργου Λογοθέτη:

«Ο υπερμεγέθης Κούρος της Σάμου -ύψους 4,80μ.- βρέθηκε στην Ιερά Οδό στο Ηραίο, σε βάθος μόλις 20 εκατοστά. Στον σεισμό υπέστη ένα μικρό τραυματισμό στη σύνδεση του μηρού του με την εξαιρετικά καλοκαμωμένη γύψινη προσθήκη του γονάτου του. Για να εκτεθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Βαθέος χρειάστηκε ειδικό κατασκευαστικό πρόγραμμα, ενώ στήθηκε σε ειδική αντισεισμική βάση, η πρώτη σε αρχαιολογικό μουσείο, στην Ελλάδα. Χωρίς αυτήν, το κολοσσικό άγαλμα θα μπορούσε να έχει πέσει, και τότε η ζημία θα ήταν ανεπανόρθωτη. Η ρωγμή που δημιουργήθηκε στη σύνδεση μηρού και γόνατος θα αποκατασταθεί αμέσως από την Διεύθυνση Συντήρησης του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Η ρωγμή στη σύνδεση του Κούρου

Οι ανασκαφές στο Ηραίον ξεκίνησαν τον 18ο αιώνα. Την δεκαετία του 1970 η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε την δεξιά μνήμη του γιγαντιαίου κούρου. Το 1980 βρέθηκε ο κορμός του -μηροί και βραχίονες- ενώ το κεφάλι με το τμήμα του προσώπου του βρέθηκε τέσσερα χρόνια αργότερα. Στο δεξιό μηρό του φέρει χαραγμένο το όνομα του αναθέτη του: «Ο Ισχής, ο γιός του Ρήσιου». Η επιγραφή μαρτυρεί όχι μόνον τον πλούτο του αναθέτη και της αρχαϊκής Σάμου, αλλά και το επίπεδο της καλλιτεχνικής δημιουργίας της εποχής.

Το πρόσωπο του αγάλματος είναι πλατύ, με υψηλό μέτωπο, με μακρόστενα αμυγδαλωτά μάτια και σαρκώδη χείλη, το σώμα του εύπλαστο και εύσαρκο. Χαρακτηριστικά της τεχνοτροπίας που αναπτύχθηκε στο Ανατολικό Αιγαίο. Εξαιρετικό δείγμα μνημειακής ελληνικής τέχνης, με επίδραση από την γλυπτική της Αιγύπτου, με την οποία η Σάμος τότε είχε στενές επαφές.