Μπορούμε άραγε να δραπετεύσουμε από τη φθορά του χρόνου; Οι περισσότεροι την έχουμε αποδεχθεί ως προϋπόθεση για την ύπαρξη της ζωής, αλλά πάντα ελπίζουμε σε κάτι καλύτερο. Το ερώτημα αυτό αποτελεί και τη μεγαλύτερη πρόκληση για τους επιστήμονες. Η βιοχημεία λοιπόν της γήρανσης είναι αναμφισβήτητα ένα μυστήριο και συνιστά ένα ευρύ πεδίο έρευνας.

Στόχος της αντιγηραντικής επιστήμης δεν είναι να ικανοποιήσει τη ματαιοδοξία μας πάση θυσία, αλλά να μας εξασφαλίσει υγεία για ακόμη περισσότερα χρόνια ζωής. Το πόσα χρόνια λοιπόν θα ζήσουμε, καθώς και το πόσο γρήγορα θα γεράσουμε εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από αυτά που βάζουμε στο ψυγείο μας, όπως αναφέρει το vita.

Ο πολύτιμος ρόλος των αντιοξειδωτικών

Το «κλειδί» για την παράταση της νεότητας είναι τα αντιοξειδωτικά, έτσι τουλάχιστον μας λένε οι ειδικοί, αφού καθυστερούν ή εμποδίζουν την καταστροφική οξειδωτική δράση των ελεύθερων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες παράγονται κυρίως φυσιολογικά στον οργανισμό, ως βιοπροϊόντα του μεταβολισμού των τροφών. Παράγονται επίσης από το στρες και από περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως η ακτινοβολία, η ρύπανση της ατμόσφαιρας και το κάπνισμα.

Τα έως τώρα ερευνητικά δεδομένα συγκλίνουν στην άποψη ότι οι ελεύθερες ρίζες έχουν συσχετισθεί με μια πληθώρα ασθενειών και συμβάλλουν σημαντικά στην επιτάχυνση της διαδικασίας της γήρανσης και του ρυθμού με τον οποίο αυτή εξελίσσεται. Σήμερα, οι έρευνες σε διατροφικά αντιοξειδωτικά έχουν επικεντρωθεί στη βιταμίνη C και βιταμίνη Ε οι οποίες βρίσκονται κυρίως σε φρούτα και λαχανικά, ξηρούς καρπούς και φυτικά έλαια.

Ο ανθρώπινος οργανισμός έχει υψηλές απαιτήσεις σε αυτές τις βιταμίνες, καθώς δεν μπορεί να τις συνθέσει και πρέπει να λαμβάνονται από τη διατροφή καθημερινά σε επαρκή ποσότητα. Επίσης σημαντική αντιοξειδωτική δράση έχει και το σελήνιο (βρίσκεται στο μοσχάρι, στα δημητριακά, στους ξηρούς καρπούς και στο ψάρι).

Εν τούτοις υπάρχει μια πληθώρα άλλων διατροφικών αντιοξειδωτικών, όπως ορισμένα καροτονοειδή, τα φλαβονοειδή και οι πολυφαινόλες, τα οποία είναι εξίσου σημαντικά για την υγεία και την προστασία κατά της πρόωρης γήρανσης. Αυτά βρίσκονται κυρίως σε φρούτα, λαχανικά, βότανα και σε αφεψήματα.

Επιπλέον, συστατικά με αντιοξειδωτικές ικανότητες είναι οι κατεχίνες και η κερκετίνη (βρίσκονται κυρίως στο τσάι, στο κρασί, στα μήλα και στο κρεμμύδι), το λυκοπένιο και η λουτεΐνη (βρίσκονται στην ντομάτα και σε άλλα φρούτα και λαχανικά).

Μεσογειακή διατροφή διά πάσαν νόσον

Oι Κρητικοί, χάρη στη μακροβιότητά τους, αποτέλεσαν αντικείμενο έντονου ερευνητικού ενδιαφέροντος. Οι επιστήμονες κατέληξαν στο ότι η μακροημέρευσή τους οφειλόταν στη διατροφή τους. Αλλωστε για τους ίδιους λόγους απολαμβάνουν μακροημέρευση οι λαοί της Μεσογείου εν γένει. Δυστυχώς όμως τα τελευταία χρόνια εγκαταλείπουμε τη μεσογειακή διατροφή τείνοντας προς πιο δυτικού τύπου διατροφικά πρότυπα. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη ραγδαία αύξηση ασθενειών φθοράς όπως λέγονται (καρδιαγγειακά νοσήματα, διάφορες μορφές καρκίνου). Γι’ αυτό είναι απαραίτητο να επιστρέψουμε στη μεσογειακή διατροφή. Η μεσογειακή δίαιτα προϋποθέτει:

* Να τρώμε καθημερινά μη επεξεργασμένα δημητριακά και τα προϊόντα τους φρούτα και λαχανικά (5 μερίδες), ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς (μια μικρή χούφτα).

* Να τρώμε κάθε εβδομάδα ψάρι (τουλάχιστον 2 φορές), όσπρια (2-3 φορές), πουλερικά (1-2 φορές), αβγά (2-3 μερίδες), κόκκινο κρέας (1 φορά).

* Να πίνουμε, εφόσον επιθυμούμε, λίγο αλκοόλ (κρασί ).

Προστατεύουμε τα αγγεία μας από τη γήρανση

Η καρδιά και τα αγγεία μας αποτελούν τους δείκτες της φυσικής γήρανσης του οργανισμού. Το πέρασμα του χρόνου μπορεί να προκαλέσει αρτηριοσκλήρυνση, διαταραχή της κυκλοφορίας του αίματος και εμφάνιση καρδιαγγειακών προβλημάτων και νοσημάτων. Η διατροφή, που θα καθυστερήσει τα σημάδια του αγγειακού γήρατος, πρέπει να είναι χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά και ζάχαρη και πλούσια σε βιταμίνες (π.χ. Β6, φυλλικό οξύ) και προστατευτικά αντιοξειδωτικά (π.χ. φλαβονοειδή, καροτενοειδή, φαινόλες).

Πηγές αντιοξειδωτικών ουσιών

Βιταμίνη C – Φρούτα και λαχανικά (κυρίως φράουλες, εσπεριδοειδή, ακτινίδια, κεράσια, μούρα, πεπόνι, ντομάτα, λάχανο, πράσινη πιπεριά, μπρόκολο)
Βιταμίνη Ε – Πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, ρόκα), αμύγδαλα, καρύδια, φουντούκια και φυτικά έλαια
Καροτενοειδή – Εσπεριδοειδή, πεπόνι, βερίκοκο, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, καρότο, ντομάτα και γλυκοπατάτα
Φλαβονοειδή – Εσπεριδοειδή, βατόμουρα, μήλα, σταφύλια, κεράσια, κρεμμύδια, τσάι, κόκκινο κρασί, μαϊντανός
Σελήνιο – Θαλασσινά, ψάρια, συκώτι, μοσχάρι, ελιές, ξηροί καρποί, αβοκάντο, δημητριακά, σπόροι, φρούτα και λαχανικά
Φαινόλες – Ελαιόλαδο, ελιές, εσπεριδοειδή, κακάο, κρασί, λιναρόσπορος, μπρόκολο, σκόρδο, σοκολάτα πικρή, τσάι πράσινο
Ψευδάργυρος – Θαλασσινά, αρνί, συκώτι, δημητριακά, όσπρια, σπόροι σιταριού, μαγιά μπίρας, αβγά