"Έχεις φωνή, έχεις στυλ, όμως δεν πρόκειται να πετύχεις ποτέ γιατί δεν έχεις duende". 

Αλήθεια τι μπορεί να είναι αυτό το duende; Είναι ένα ερώτημα που δεν μπορεί να έχει μία αντικειμενική απάντηση. Δεν είναι μαθηματικά, ούτε ιστορία. Είναι ένα ερώτημα που εδώ και δεκαετίες δεν μπορούν να δώσουν μία ακριβή απάντηση, φιλόσοφοι, πραγματιστές, μεταφραστές, ακόμα και λεξικογράφοι. 

Μην περιμένετε να σας δώσουμε την απάντηση εδώ. Το κείμενο για το duende προέρχεται από την διάλεξη που είχε δώσει ο μεγάλος Ισπανός ποιητής ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, το 1934 στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής, κατά την διάρκεια της περιοδείας που έκανε τότε στην Λατινική Αμερική.

Πρόκειται για ένα ενθουσιαστικό δοκίμιο για την καλλιτεχνική δημιουργία, το οποίο παραπέμπει στην ετυμολογία της λέξης που προέρχεται από τον θεό και την ουσία, αναδεικνύοντας την σχέση που έχει ο καλλιτέχνης την ώρα που δημιουργεί με μια δύναμη ανώτερη, άγνωστης όμως προέλευσης που ούτε ο ίδιος μπορεί να εντοπίσει. 

Ο Σταμάτης Κρανουνάκης δεν συνάντησε τώρα τον Λόρκα. Τον είχε μέσα του, από τα χρόνια της νιότης του, διαβάζοντας την ποίηση του και μελοποιώντας την από τότε, έτσι όπως τον οδηγούσε και τον κατεύθυνε το δικό του "duende".

Οι μελοποιήσεις αυτές βγήκαν από τα συρτάρια για τις ανάγκες μιας παράστασης που έχει κατακτήσει το κοινό, βάζοντας το σε ένα πεδίο μυσταγωγίας που κινείται, όχι μόνο γύρω από την ποίηση του Λόρκα, αλλά γύρω από το ερώτημα της ύπαρξης. Η παράσταση αυτή "Lorca Duende (To πνεύμα της γης)"έρχεται στην Πάτρα και στο Δημοτικό Θέατρο "Απόλλων" την Τετάρτη και την Πέμπτη 6-7 Φεβρουαρίου. Το patrasevents.gr μίλησε με τον Σταμάτη Κραουνάκη. 


P.E. Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να ασχοληθείτε με την ποίηση του Λόρκα και να τη μελοποιήσετε;

Σ.Κ.: Ο ίδιος ο ποιητής της νιότης μου. Ο αγαπημένος μου! Αυτά τα ποιήματα μελοποιήθηκαν πολύ νωρίς. Τώρα τα επεξεργαστήκαμε πάλι για την παράσταση. Τον αγαπώ βαθιά. 

P.E. Το Duende προέρχεται από μία διάλεξη του ποιητή το 1934 στο Μπουένος Άιρες. Πώς γίνεται αυτή η διάλεξη ποιητική πράξη;

Σ.Κ.: Με την ψυχή! Προσπάθησα να σωματοποιήσω το κείμενο αυτό, το εμβληματικό για τη τέχνη της Μεσογείου. Το ξανάκανα προφορικό με πολλή μελέτη και γεννώντας κάθε βράδυ δημιουργικά τους εσωτερικούς του ρυθμούς.

P.E. Τι είναι η παράσταση "Duende" που θα δει το Πατρινό κοινό. Πώς θα την χαρακτηρίζατε με δύο λόγια;

Σ.Κ.: Το έγραψαν και το λέω. Μυστήριο. Μυσταγωγία. 

P.E. Ως έννοια το Duende τι είναι για εσάς; Δύναμη ή μια λειτουργία στο πλαίσιο μιας αφηρημένης φιλοσοφικής έννοιας;

Σ.Κ.: Ο εκ των έσω επερχόμενος θεός την ώρα που δημιουργεί ένας καλλιτέχνης.


P.E. Ένας δημιουργός ή και ένας καλλιτέχνης μπορεί να προχωρήσει, χωρίς να έχει αυτό το duende μέσα του;

Σ.Κ.: Ο Λόρκα λέει ότι χωρίς αυτό δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή συγκίνηση. 

P.E. Αν πράγματι όπως έλεγε ο Λόρκα ή κάθε τέχνη έχει το δικό της duende μέσα της, στη μουσική ποιο είναι;

Σ.Κ.: Ο Απόλλων παντρεμένος με τον Διόνυσο! 

P.E. Ποιο είναι το στοιχείο εκείνο που κατά την άποψη σας χαρακτηρίζει την ποίηση του Λόρκα και εκφράζεται στην παράσταση;

Σ.Κ.: Ο Έρωτας και ο Θάνατος και ο Θρίαμβος τους. 


P.E. H ποίηση του Λόρκα και το έργο του έχει μία διαχρονική αξία. Εσείς πώς την αντιλαμβάνεστε αυτή την αξία τη σύγχρονη εποχή;

Σ.Κ.: Ένα ποτάμι δροσερό νερό από ψηλή κορυφή. Μια χούφτα μαργαριτάρια απ το βυθό. Πορτοκάλια και κανέλες. Στη Μεσόγειο το ντουέντε στύβει λεμόνια από ξημέρωμα. Κόκκινο και πορτοκάλι και μαύρο και κίτρινο του κεραυνού. 

P.E. Ο Λόρκα έζησε σε μία εποχή καλλιτεχνικής πρωτοπορίας, αλλά και πολιτικού ολοκληρωτισμού. Βλέποντας την δική μας εποχή θα λέγατε τελικά ότι η ιστορία κάνει κύκλους;

Σ.Κ.: Είναι ανάγκη να γυρνάμε στους ποιητές. Εκεί υπάρχει πάντα κρυμμένο το μύχιο μυστικό της ύπαρξης.  

P.E. Δύο στίχοι του Λόρκα που ενδεχομένως να αντιπροσωπεύουν την σύγχρονη εποχή και κοινωνική πραγματικότητα;

Σ.Κ.: Στη Γρανάδα κάθε απόγευμα πεθαίνει ένα παιδί.