Όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές, η δημόσια συζήτηση για δημοτικά ζητήματα φουντώνει, υπάρχουν όμως κάποια σημαντικά ζητήματα στο Δήμο τα οποία παρά το επίπεδο σημαντικότητάς τους, δεν απασχολούν τη δημόσια συζήτηση. Θεωρούμε ότι πρέπει να μιλήσουμε για τα κοινωνικά ζητήματα, πρέπει να διεκδικήσουμε γενναίες αυξήσεις στις κοινωνικές παροχές.

Βρισκόμαστε σε μια πραγματικότητα όπου οι μνημονιακές πολιτικές έχουν επιφέρει χειροτέρευση της καθημερινότητας των φτωχών και λαϊκών στρωμάτων. Ερχόμαστε να συζητήσουμε με δεδομένη την ιδιαίτερα υψηλή ανεργία, στις δε νέες ηλικίες ακόμα υψηλότερη. Η πόλη μας είναι από τις πόλεις που έχουν τους υψηλότερους δείκτες ανεργίας, έχοντας κατά 10% υψηλότερη ανεργία από άλλες πόλεις. Με δεδομένο ότι το Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ έχουν συνολικά 30 τμήματα, χιλιάδες φοιτητές έρχονται στην Πάτρα κάθε χρόνο από άλλες πόλεις. Όμως η τεράστια ανεργία σημαίνει ότι η Πάτρα δεν είναι ελκυστικός τόπος για κρατήσει φοιτητές και σπουδαστές μετά το τέλος των σπουδών τους όταν αυτοί αναζητούν εργασία για να συνεχίσουν τη ζωή τους. Η Ανυπότακτη Πολιτεία, έθεσε από την αρχή ως σημαντική διεκδίκηση το να ληφθούν μέτρα για την ανεργία, για αυτό και συμμετείχαμε με όλες μας τις δυνάμεις στις κινητοποιήσεις. Μείωση της ανεργίας σημαίνει ανάπτυξη όχι μονάχα για την πόλη, αλλά και για τους πολίτες της. Σημαίνει καλυτέρευση του βιοτικού επιπέδου όλων των δημοτών, κυρίως των λαϊκών στρωμάτων. Την ίδια στιγμή, η εργασία ιδιαίτερα στις νέες ηλικίες αμείβεται εξευτελιστικά. Οι νέοι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν εργασιακό μεσαίωνα, η εργασία τους χαρακτηρίζεται από επισφάλεια.

Τα παραπάνω σημαίνουν δραματική μείωση του συνολικού εισοδήματος, ιδιαίτερα στα λαϊκά στρώματα. Όλη αυτή η οικονομική κατάσταση απορρέει στο να δυσκολεύονται τα λαϊκά στρώματα να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους. Σε βασικές ανάγκες όπως στέγη, ρεύμα, διατροφή και επιβίωση, σε αγαθά που θεωρούνται βασικά όπως το νερό. Σε αυτή την κατάσταση έρχονται και οι πλειστηριασμοί, όπου υπάρχουν περιπτώσεις πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας λίγων τετραγωνικών μέτρων για χρέη κάτω από 500 ευρώ σε τράπεζα. Στη σημερινή πραγματικότητα δηλαδή δε θεωρούνται δεδομένες ούτε οι βασικές ανάγκες.

Παράλληλα, οι δήμοι στραγγαλίζονται οικονομικά. Ο Δήμος αναγκάζεται να εφαρμόζει ανταποδοτικό κανόνα λειτουργίας για εισπρακτικά τέλη όπως η καθαριότητα, το νερό και ο ηλεκτροφωτισμός. Δηλαδή ολόκληρο το κόστος λειτουργίας αυτών των υπηρεσιών θα πρέπει να εισπράττεται από τους δημότες.  Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την τεράστια μείωση της κρατικής επιχορήγησης στους Δήμους (η οποία ξεπερνά το 60%), μειώνει όλες τις δυνατότητες του Δήμου, περιορίζει το κατά πόσο ο Δήμος μπορεί να είναι αρωγός κοινωνικών παροχών. Να σημειώσουμε δε ότι ο Κλεισθένης ήδη βρίσκεται σε ισχύ, επιτείνει τα αντιλαϊκά, ανταποδοτικά, φοροεισπρακτικά χαρακτηριστικά των Δήμων και αυτό αντανακλά σε περεταίρω αύξηση των δημοτικών τελών.

Έχουμε ως βασική αρχή ότι τα κοινωνικά προβλήματα θα πρέπει να είναι ευθύνη της πολιτείας και των κοινωνικών ασφαλιστικών οργανισμών. Το οργανωμένο κράτος θα πρέπει να είναι αυτό που μεριμνά για τέτοιου είδους παροχές στους πολίτες, σε αυτό άλλωστε πληρώνουμε τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές. Δε θα έπρεπε να είναι ευθύνη των Δήμων και των όποιων εθελοντικών οργανώσεων, οι οποίες δε γνωρίζουμε τι κίνητρα μπορεί να έχουν. Αυτή είναι η πραγματικότητα σήμερα, συμβαίνει εντελώς το αντίθετο: Η ανυπαρξία αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής από το κράτος κάνει την επικουρική κοινωνική δράση των Δήμων σε όλη την χώρα πολύ σημαντική και αναγκαία.

Αυτό όμως σημαίνει ότι οι Δημότες θα πρέπει να ενδιαφέρονται έντονα για τα του οίκου τους. Θα πρέπει να συμμετέχουν στους τοπικούς (και όχι μόνο) αγώνες, να πρωτοστατήσουν για την προοδευτική αλλαγή στους πολιτικούς συσχετισμούς, να κρίνουν και να αναδεικνύουν εκπροσώπους, ανθρώπους που είναι αφοσιωμένοι στον συνάνθρωπο τους και όχι οπαδούς της προσωπικής πολιτικής καριέρας.

Σε ότι αφορά το ζήτημα της ανεργίας, το κράτος προσφέρει πενιχρά και για πολύ περιορισμένο διάστημα επιδόματα, υποτυπώδη νοσοκομειακή περίθαλψη σε ανασφάλιστους και υποτυπώδη επίσης οικογενειακά επιδόματα που δε μπορούν σε καμία περίπτωση να εξασφαλίσουν την επιβίωση των οικογενειών.

Έτσι, σημαντικό μερίδιο ευθύνης κοινωνικής πολιτικής πέφτει στους Δήμους και αυτή εφαρμόζεται σε μια σειρά από πλευρές, όπως:

  • Το κόστος των ανταποδοτικών υπηρεσιών (Δημοτικά τέλη)
  • Η τιμολογιακή πολιτική της ΔΕΥΑΠ
  • Το κόστος των παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών
  • Το κόστος των πολιτιστικών ή άλλων εκδηλώσεων
  • Γεύματα στους μαθητές των σχολείων
  • Παροχή φαγητού σε πρόσφυγες και μετανάστες
  • Μειώσεις και απαλλαγές από τα δημοτικά τιμολόγια με εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια
  • Διάφορες παροχές όπως φαγητό, ρουχισμός και φάρμακα. Παροχές δομών όπως η «βοήθεια στο σπίτι»
  • Το κοινωνικό φροντιστήριο που έρχεται να δώσει βοήθεια σε μαθητές των φτωχότερων οικογενειών.

Αυτό το πολύπλευρο πλαίσιο αναγκών ως προς τη χάραξη κοινωνικής πολιτικής, καλείται να διαχειριστεί ο Δήμος, ο οποίος θα πρέπει να σχεδιάσει με λιγοστούς πόρους. Λιγοστούς, διότι η ανταποδοτική λειτουργία απορροφά τα περισσότερα έσοδα του Δήμου. Πώς μπορεί άλλωστε ένας δήμος να ασκήσει την πολιτική που θέλει, όταν το 80 με 85% των εσόδων του προορίζονται για μισθούς, ασφαλιστικές εισφορές, και άλλα πάγια κόστη και θα πρέπει να πορευτεί με το υπόλοιπο 15%; Αυτά δεν θα έπρεπε να ήταν ευθύνη του κράτους;

Η σημερινή πραγματικότητα των κοινωνικών παροχών του Δήμου Πατρέων είναι ότι

  • Τα Δημοτικά τέλη μειώθηκαν για πρώτη φορά στον τέως Δήμο Πατρέων κατά 13%. Μια μείωση όμως που «εξουδετερώθηκε» με την αύξηση εξορθολογισμού στους τέως περιφερειακούς Δήμους, στους οποίους ωστόσο παραμένουν σημαντικά φτηνότερα.
  • Βελτιώθηκαν σημαντικά προς τα πάνω τα εισοδηματικά κριτήρια ένταξης στο κοινωνικό τιμολόγιο Δημοτικών τελών, λογαριασμών ΔΕΥΑΠ, τροφείων στους παιδικούς σταθμούς με αποτέλεσμα να μεγαλώσει ο αριθμός των δικαιούχων.  Στο κοινωνικό τιμολόγιο της ΔΕΥΑΠ και των Δημοτικών Τελών μπήκαν πλέον πάνω από 6.000 οικογένειες.
  • Αυξήθηκε η συμμετοχή μαθητών και δασκάλων του κοινωνικού φροντιστηρίου
  • Ο Δήμος διεκδίκησε και πέτυχε προσλήψεις. Μπορεί αυτές να έρχονται με τη μορφή της 8μηνης διάρκειας, αλλά είναι και αυτό κάτι. Θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε μόνιμη, πλήρη και σταθερή απασχόληση. Αυτό δεν είναι μονάχα ιδεολογικό αίτημα. Είναι ένα αίτημα που βελτιώνει τη λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών. Δείτε πόσες αναπλάσεις έγιναν το τελευταίο διάστημα με εργαζόμενους του Δήμου και σκεφτείτε πόσες μπορούσαν να γίνουν αν υπήρχε το απαραίτητο προσωπικό που γνώριζε καλά τη δουλειά του.

Ενόψει της ψήφισης του προϋπολογισμού του 2019, η συζήτηση αρχίζει εντός των ημερών, επεξεργαζόμαστε ήδη προτάσεις για την περεταίρω βελτίωση των κοινωνικών παροχών. Πιστεύουμε ότι πρέπει να τονίσουμε την ανάγκη μεγαλύτερης χρηματοδότησης από τον κρατικό προϋπολογισμό και τη σταδιακή κατάργηση της ανταποδοτικής λειτουργίας.

Η παύση της ανταποδοτικής λειτουργία στους Δήμους, είναι βασική θέση της Ανυπότακτης Πολιτείας. Η ανταποδοτική λειτουργία που μετακυλά τα βάρη στις πλάτες των λαϊκών τάξεων είναι προπομπός ιδιωτικοποιήσεων. Οι λαϊκές ανάγκες για τα κοινωνικά αγαθά δε θα πρέπει να αποτελούν πεδίο κερδοφορίας. Είναι βασικό στοιχείο που μας χωρίζει από άλλες παρατάξεις που θέλουν τους Δήμους να λειτουργούν με βάση το κέρδος, αδιαφορώντας για την κοινωνική πολιτική και την προάσπιση συμφερόντων των λαϊκών στρωμάτων. Η δε απόσταση που μας χωρίζει από τις παρατάξεις αυτές, είναι όσο η απόσταση της γης από τον ουρανό.

Θύμιος Δραγώτης,

Υποψήφιος Διδάκτωρ Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστημίου Πατρών

Μέλος του Συντονιστικού της Ανυπότακτης Πολιτείας