Ο καθηγητής Γεράσιμος Κωνσταντάτος, (Prof. Dr. Gerasimos Konstantatos ICREA Professor - Group Leader Functional Optoelectronic Nanomaterials Group ICFO - Institut de Ciencies Fotoniques) απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Πάτρας, είναι ένας από τους 45 νέους Έλληνες επιστήμονες που βρίσκονται στην κορυφή της επιστήμης.

Σύμφωνα με πρόσφατα άρθρα, το όνομά του συγκαταλέγεται σε λίστες κορυφαίων επιστημόνων, που έχουν δημοσιεύσει εργασίες τους με επιρροή στο κορυφαίο 0,1% της παγκόσμιας επιστήμης.

Ο Γεράσιμος Κωνσταντάτος ηλεκτρολόγος μηχανικός απόφοιτος του Πανεπιστημίου Πατρών, επικεφαλής σε ομάδα ερευνητών στην Ισπανία, δημιούργησε τον πρώτο στον κόσμο αισθητήρα εικόνας CMOS που ενσωματώνει γραφένιο και κβαντικές τελείες, πράγμα που επιτρέπει στην κάμερα να βλέπει ταυτόχρονα στο ορατό και στο αόρατο (υπέρυθρο και υπεριώδες) τμήμα του φάσματος.


Το τσιπ γραφένιου-κβαντικών τελειών που χρησιμοποιήθηκε για την κάμερα Courtesy ICFO (Image credit: ICFO)

Το τσιπ γραφένιου-κβαντικών τελειών που χρησιμοποιήθηκε για την κάμερα Courtesy ICFO (Image credit: ICFO)

Ο Πατρινός επιστήμονας μίλησε στο patrasevents.gr τόσο για την ανακάλυψη της ομάδας του, όσο και για το φαινόμενο της φυγής του εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στο εξωτερικό (brain drain).

P.E.: Άρθρο με τίτλο «Έλληνες στην κορυφή της Επιστήμης» στο οποίο μέσα στα ονόματα των επιστημόνων είναι και το δικό σας. Θα ήθελα να που πείτε λίγα λόγια γι' αυτό, πώς αισθάνεστε να σας συγκαταλέγουν στην elite της παγκόσμιας επιστήμης; 

Γ.Κ.: "Είναι σίγουρα μεγάλη τιμή για μένα να συγκαταλέγομαι σε αυτή τη λίστα. Από τη μια μεριά αποτελεί αναγνώριση της ερευνητικής μας (έμενα και της ομάδας μου) προσπάθειας και από την άλλη δρα σαν ένα κίνητρο για περαιτέρω εντατικοποίηση αυτής της προσπάθειας".

P.E.: Αν και Έλληνες, πολλοί επιστήμονες - ερευνητές εργάζονται στο εξωτερικό, γιατί συμβαίνει αυτό;

Γ.Κ.: "Αυτό συμβαίνει για πολλούς λογούς, αφενός επειδή ορισμένα από τα ερευνητικά αντικείμενα αιχμής δεν έχουν ενσωματωθεί στο ελληνικό ερευνητικό οικοσύστημα (είτε λόγω αδράνειας είτε λόγω έλλειψης απαραίτητων επενδύσεων από την πολιτεία) αφετέρου σε μεγάλο βαθμό το ελληνικό ερευνητικό σύστημα είναι κάπως «κλειστό» σε ερευνητές που δεν έχουν γαλουχηθεί/εκπαιδευτεί μέσα σε αυτό".

P.E.: Τι μπορούν να προσφέρουν τα ελληνικά Πανεπιστήμια στο θέμα της έρευνας;

Γ.Κ.: "Τα ελληνικά πανεπιστήμια κάνουν (τουλάχιστον έκαναν πριν 15 χρονιά όταν ήμουν εκεί) εξαιρετική δουλειά στο θέμα της διδασκαλίας και στην έρευνα σε πεδία κυρίως που δεν απαιτούν υψηλά κεφάλαια επενδύσεων (π.χ. για αγορά εξειδικευμένων εξοπλισμών). Επίσης η αριστεία στην έρευνα στην Ελλάδα είναι κάπως κατακερματισμένη, δηλαδή υπάρχουν ορισμένες ερευνητικές ομάδες διάσπαρτες στα ελληνικά πανεπιστήμια, οι οποίες είναι αρκετά γνώστες στο εξωτερικό και παράγουν έρευνα αιχμής, αλλά δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν γίνεται συστηματικά και ούτε γνωρίζω να υπάρχει κάποιας μορφής αναγνώριση (π.χ. κέντρα αριστείας σε επίπεδο τμημάτων πανεπιστημίων ή ερευνητικών ινστιτούτων)".


P.E.: Ποια είναι η δική σας γνώμη για αυτόν τον «ξενιτεμό» έμψυχου εθνικού κεφαλαίου;

Γ.Κ.: "Είναι μια πραγματικότητα, που θα μπορούσε η ελληνική πολιτεία να εκμεταλλευτεί αν αποφάσιζε να επενδύσει σοβαρά σε αυτό. Επιστήμονες που φεύγουν στο εξωτερικό και διαπρέπουν κατέχουν τεχνογνωσία πολύτιμη την οποία θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί η Ελλάδα (είτε επενδύοντας στον επαναπατρισμό τους ή έστω σε συμβουλευτικό επίπεδο άλλα ουσιαστικά όχι τύποις)".

P.E.: Τι θα πρέπει να αλλάξει για να σταματήσει αυτό το φαινόμενο της φυγής του εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στο εξωτερικό (brain drain), που σίγουρα δεν είναι καινούριο (είχε λάβει σημαντικές διαστάσεις ήδη από τη δεκαετία του 1990);

Γ.Κ.: "Η Ελλάδα είναι μικρή αγορά, πάντα κάποιοι θα φεύγουν, το ζήτημα είναι τουλάχιστον να μη φεύγουν οι καλύτεροι. Οπότε χρειάζεται ένα σύστημα αξιολόγησης με μοναδικό κριτήριο την αριστεία... Επίσης η δημιουργία νεοφυών (στάρταπς) επιχειρήσεων τεχνολογίας θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εγχώριο μεσώ απορρόφησης εξειδικευμένου προσωπικού. Αλλά αυτά χρειάζονται όραμα, στρατηγική και ανάληψη ρίσκου... κάτι που δυστυχώς δεν υπάρχει".


P.E.: Εσείς από την Πάτρα στην Βαρκελώνη… μιλήστε μας για την έρευνά σας και την ανακάλυψη, από την ομάδα σας, της κάμερας που μπορεί να βλέπει ταυτόχρονα στο ορατό και στο αόρατο (υπέρυθρο και υπεριώδες) τμήμα του φάσματος. Τι μπορεί να αλλάξει αυτή η ανακάλυψη; Πού μπορεί να έχουν εφαρμογή αυτές οι κάμερες;

Γ.Κ.: "Τελείωσα στην Πάτρα τους Ηλεκτρολόγους Μηχανικούς και μετά έφυγα για μεταπτυχιακά και διδακτορικό στον Καναδά (Τορόντο). Ύστερα από 7 χρονιά εκεί αποφάσισα να επιστρέψω στην Ευρώπη και το Ινστιτούτο Φωτονικής στην Βαρκελώνη. Παρουσιάστηκε σαν μια πολύ καλή ευκαιρία μιας και συνδυάζει νοοτροπία εργασίας Βόρειας Αμερικής, αλλά σε ένα όμορφο μεσογειακό περιβάλλον... Παρεμπιπτόντως, αν η Ελλάδα ακολουθούσε το μοντέλο της Καταλονίας στην έρευνα τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα εκεί...


Εφαρμογή του φωτοανιχνευτή σε εύκαμπτη μορφή όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μέτρηση καρδιακών παλμών και άλλων βιοϊατρικών παραμέτρων Courtesy ICFO (Image credit: ICFO)

Εφαρμογή του φωτοανιχνευτή σε εύκαμπτη μορφή όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μέτρηση καρδιακών παλμών και άλλων βιοϊατρικών παραμέτρων Courtesy ICFO (Image credit: ICFO)

Η ερευνητική μου ομάδα εργάζεται στην ανάπτυξη νανουλικλών και την εφαρμογή τους σε οπτοηλεκτρονικές διατάξεις και φωτοβολταϊκές κυψέλες. Ένα πρόσφατο παράδειγμα εφαρμογής των όσων κάνουμε είναι όντως αυτή η κάμερα βασισμένη σε γραφένιο και κβαντικές τελείες. Το χαρακτηριστικό τεχνικό πλεονέκτημα είναι ότι μπορεί να βλέπει σε ένα πολύ ευρύ φάσμα φωτός οπότε δίνει τη δυνατότητα απεικόνισης σε διαφορετικές «μπάντες» του φάσματος (η λεγόμενη πολυφασματική απεικόνιση), οπού η απεικόνιση ενός αντικείμενου δίνει διαφορετικές, αλλά χρήσιμες πληροφορίες. Π.χ. κοιτώντας το γάλα στο ορατό φαίνεται σαν ένα άσπρο υγρό, αλλά χρησιμοποιώντας το υπέρυθρο μπορεί κάποιος να δει αν αυτό το γάλα είναι ζωικής η φυτικής προέλευσης, ποια είναι η περιεκτικότητα σε λακτόζη ή πρωτεΐνες κλπ. Ή πχ κοιτώντας φρούτα, ενώ στο ορατό φαίνονται εντάξει στο υπέρυθρο μπορείς να ανιχνεύσεις σημάδια αλλοίωσης. Μια άλλη εφαρμογή την οποία επιδιώκουμε επίσης είναι στα αυτοκίνητα όπου χρησιμοποιώντας διάφορες μπάντες του υπερύθρου μπορούμε να ανακτήσουμε ορατότητα σε ομίχλη, έντονη βροχή ή και να ανιχνεύουμε την ύπαρξη πάγου στο οδόστρωμα".

P.E.: Τέλος κ. Κωνσταντάτε σκέφτεστε κάποια στιγμή να επιστρέψετε στην Ελλάδα και να εργαστείτε εδώ; 

Γ.Κ.: "Δεν το βλέπω, άλλα πότε μη λες πότε..."


Graphene and quantum dots put in motion a CMOS-integrated camera that can see the invisible


Μια φωτοβολταϊκή κυψέλη που αναπτύχθηκε στο ICFO και η οποία βασίζεται σε νανοκρυστάλλους αποτελούμενους από φιλικά στο περιβάλλον στοιχεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε παράθυρα κτιρίων για παράγωγη ενεργείας (Image credit: ICFO)

Μια φωτοβολταϊκή κυψέλη που αναπτύχθηκε στο ICFO και η οποία βασίζεται σε νανοκρυστάλλους αποτελούμενους από φιλικά στο περιβάλλον στοιχεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε παράθυρα κτιρίων για παράγωγη ενεργείας (Image credit: ICFO)


Made @ ICFO: Ultra-sensitive photodetectors