Ειδική Εκδήλωση

        για τον Ναό του Διός στην Ολυμπία 

           Δευτέρα 18 Δεκεμβρίου 2017 

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας και το Ινστιτούτο Φιλοσοφικών Ερευνών διοργανώνουν εκδήλωση για τα Γλυπτά του Ναού του Διός στην Ολυμπία. 

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την προσεχή Δευτέρα, 18 Δεκεμβρίου, 8 μ.μ., στο Συνεδριακό της Εφορείας (ΣΠΑΠ), Αρχαία Ολυμπία.

Θα αναπτύξω το θέμα: 

                         Ο Γλυπτικός Διάκοσμος του Ναού του Διός:

                Μορφολογική Ανάλυση και Υφολογική Ταυτοποίηση

            στα Πλαίσια των ρευμάτων Πλαστικής Αυστηρού Ρυθμού. 

Εισαγωγικά, για μια σφαιρική αντιμετώπιση, η μελέτη πρέπει να αρχίσει με το πότε, πως και γιατί του Ναού.

Ο Ναός του Διός, καλύπτει κατασκευαστικά το δεύτερο τέταρτο του Χρυσού Αιώνα, εποχή πλήρους ανάπτυξης του Αυστηρού Ρυθμού. Αρχιτεκτονικά και γλυπτικά, αποτελεί το αποκορύφωμα του «Πρώιμου» κλασσικού, και μια διακήρυξη, μια «δήλωση», μια απόφανση ex cathedra,   μέσα σε ιδιαίτερες ιστορικές εξελίξεις. Εννοήθηκε ως έκφραση της πολιτισμικής κοινωνίας του Ελληνισμού στον κατ’ εξοχήν χώρο που σηματοδοτεί κοινή ταυτότητα. Συνελήφθη και πραγματοποιήθηκε ένα επιφανές σύμβολο Ολύμπιας θρησκευτικότητας στην Ολυμπία. Και επειδή η Ολύμπια διάσταση και το Δωρικό αποτελούν την ενεργό ουσία του Ελληνισμού, το σύμβολο στήθηκε Δωρικό.

Αρχιτεκτονικά ο Δωρικός ρυθμός φθάνει εδώ στην τελειότητά του. Μεταξύ της βαριάς «πόζας» των ναών της Μεγάλης Ελλάδας ή της Ήρας  παραδίπλα, και της ανάλαφρης δόμησης και πινελιάς χάριτος που οι αναλογίες, οι «εκλεπτύνσεις» και η ζωφόρος του Παρθενώνα προσεπιφέρουν στην ουσία του Δωρικού, ο ναός του Λίβωνα ίσταται ακριβώς στην απόλυτη αρμονία του αυστηρού κάλλους, χωρίς κλίση και συγκατάνευση ούτε προς την επιδεικτική ρώμη και ισχυρή σοβαρότητα, ούτε πάλι προς σπινθηροβόλο χάρη και λυσιμελή κομψότητα.

Στην πλαστική ο αυστηρός ρυθμός σημαίνει την νίκη του Δωρικού επί των Ιωνικών προβολών και τάσεων του 6ου π.Χ. αιώνα. Βέβαια, σε ένα «αυστηρό» κοινό γενικό υφολογικό φόντο, διακρίνονται ιδιαίτερες κατευθύνσεις Δωρισμού, τόσο σε επίπεδο τοπικών «σχολών», όσο και σε πεδίο προσωπικών υφών.

Ο σκοπός της παρουσίασης θα είναι:

(1)  να αναλυθούν εμπεριστατωμένα οι μορφολογίες των τριών γλυπτικών ομάδων του Ναού (αετωμάτων και μετοπών)

(2)   βάσει αυτής της ανάλυσης να γίνει η προσπάθεια αντιστοίχισης προς αναγνωρίσιμα ρεύματα της πλαστικής του αυστηρού ρυθμού, όπως αυτά μπορούν να αναγνωρισθούν από την συνεξέταση κριτικών φιλολογικών πηγών και αρχαιολογικών δεδομένων,

(3)  ακόμη δε περισσότερο να τεθεί σε νέα βάση το πρόβλημα των κυρίων καλλιτεχνών που εργάστηκαν στον Ναό (“Meisterfragen”).

Η θεώρηση που θα παρουσιάσω παρέχει επιχειρηματολογία για την στήριξη των καλλιτεχνικών ταυτοποιήσεων του Παυσανία (Παιώνιος για το ανατολικό αέτωμα και Αλκαμένης για το δυτικό), θα υποδείξει δε επιπροσθέτως τον Μαέστρο των μετοπών (Αγελάδας). Ενισχύεται έτσι και η ιδέα περί σχεδιασμένου προγράμματος πολιτισμικού «μανιφέστο» με τον εμβληματικό ναό του Διός στην Ολυμπία, αφού πλαστικά αντιπροσωπεύονται τρεις κύριες στάσεις Δωρισμού του πρώιμου κλασσικισμού, η Αργεία (Πελοποννησιακή), η Αττική και η Αιγαιοπελαγίτικη (του Βορρά).