Η προστασία των ανηλίκων στο Διαδίκτυο και τα Μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Του Τάσου Σπηλιόπουλου δικηγόρου Πατρών,  εξειδικευμένου σε θέματα του δικαίου της πληροφορικής και των προσωπικών δεδομένων

Το διαδίκτυο έχει καταστεί πια, ένας δεύτερος κόσμος παράλληλος με τον δικό μας, μια εικονική πραγματικότητα, όπου συναντώνται κάθε είδους μορφές παραβατικότητας. Κάθε μορφή παραβατικής συμπεριφοράς μπορεί να εκφραστεί μέσω του διαδικτύου, από εξυβρίσεις, συκοφαντικές δυσφημίσεις μέχρι εκβιασμούς, bullying, απάτες, κλοπές, άσκηση βίας, εγκλήματα σεξουαλικού περιεχομένου.

Οι λόγοι που οι εγκληματίες προτιμούν τη χρήση του Διαδικτύου είναι επειδή τους επιτρέπει πρόσβαση σε ένα μεγάλο εύρος ατόμων, έχει χαμηλό κόστος και κίνδυνο, εξασφαλίζει την ανωνυμία και δεν υπάρχουν καθόλου γεωγραφικοί περιορισμοί, προϋποθέσεις που καθιστούν το Διαδίκτυο ιδανικό μέρος δραστηριοποίησης ατόμων με προβληματικές συμπεριφορές.

Ιδιαίτερη έξαρση παρατηρείται τελευταία, στα εγκλήματα με θύματα ανήλικους χρήστες, λόγω της αύξησης και της ευκολίας στην πρόσβασής τους στο διαδίκτυο, της έλλειψης ελέγχου εκ μέρους των ενηλίκων αλλά και λόγω της δεδομένης απειρίας και του ευκολόπιστου της ηλικίας των ανηλίκων. Πολύ συχνά οι ανήλικοι δέχονται επιθέσεις σεξουαλικού περιεχομένου, bullying, εκβιάζονται και εξωθούνται σε παράνομες και επιζήμιες για τον εαυτό τους, πράξεις, όπως το χαρακτηριστικό παράδειγμα του διαδικτυακού παιχνιδιού της μπλέ φάλαινας, όπου τα παιδια εξωθούνται στην αυτοκτονία ή σε παραβατικές συμπεριφορές

Για το λόγο αυτό οι γονείς θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και ενημερωμένοι σχετικά με τη χρήση του διαδικτύου από τους ανηλίκους και να λαμβάνουν μέτρα για να αποτρέψουν κινδύνους για τα ανήλικα τέκνα τους.

Συγκεκριμένα, θα πρέπει οι γονείς να έχουν πρόσβαση ανά πάσα στιγμή στον υπολογιστή, tablet κτλ. του παιδιού για αυτό θα πρέπει να βρίσκεται σε κεντρικό σημείο του σπιτιού και όχι στο δωμάτιο του παιδιού. Επίσης θα πρέπει συχνά οι γονείς να ανατρέχουν στο ιστορικό αναζήτησης των μηχανών αναζήτησης (chrome, firefox κτλ.) και να γνωρίζουν τους κωδικούς πρόσβασης των παιδιών στα μέσα που χρησιμοποιούν για να αποτρέπουν κινδύνους

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν όρους χρήσης και δεν επιτρέπονται σε κάθε ηλικίας άτομα. Πρώτα οι γονείς θα πρέπει να ενημερώνονται για τη χρήση του μέσου από ανηλίκους και μετά όταν τα παιδιά δημιουργούν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωση θα πρέπει οι γονείς να τα βοηθούν να χρησιμοποιούν τις παρεχόμενες επιλογές για προστασίας της ιδιωτικής ζωής, να περιορίσουν τις πληροφορίες που μοιράζουν και να είναι σίγουροι ότι οι διαδικτυακοί φίλοι τους,  είναι γνωστοί τους και στην πραγματική ζωή.

Σημαντικό είναι να συζητούν με τα παιδιά και να τα ενθαρρύνουν να τους λένε για οτιδήποτε τα απασχολεί. Να ενημερώνουν τα παιδιά για τους κινδύνους που υπάρχουν σχετικά με spam, άμεσα μηνύματα ή emails με άσεμνο ή επιθετικό περιεχόμενο.

Θα πρέπει να είναι προσεκτικοί οι γονείς και να ενημερώνουν και τα παιδιά ώστε να αποφεύγουν την εγκατάσταση εφαρμογών από ανώνυμες πηγές ή ιστοσελίδες γιατί μπορεί να περιέχουν ιούς που θα μπορούν να κλέψουν προσωπικά δεδομένα τους αλλά και να τους επιφέρουν υπέρογκες χρεώσεις. θα πρέπει να χρησιμοποιείται ισχυρό πρόγραμμα προστασίας του υπολογιστή από ιούς και επιθέσεις  που να περιέχει και γονικό έλεγχο. O Γονικός έλεγχος σταματά ακατάλληλο περιεχόμενο, παρέχει περιορισμένη πρόσβαση στο Web ορισμένες ώρες, και βοηθά τους γονείς να παρακολουθούν από απόσταση την online δραστηριότητα των παιδιών τους.

Στο διαδίκτυο υπάρχουν ιδιαίτερα χρήσιμες ιστοσελίδες ενημέρωσης τόσο για τους γονείς όσο και τα για τα παιδία, όπως η ιστοσελίδα της δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος (http://www.astynomia.gr/index.php?option=ozo_content&perform=view&id=8194 ), η ιστοσελίδα www.saferinternet.gr , καθώς και ο πολύ χρήσιμος οδηγός που βρίσκεται στην ιστοσελίδα http://www.esafetykit.net/index2.html  .