Ο ηθοποιός, καθηγητής υποκριτικής και σκηνοθέτης, Κώστας Μπάρας, μιλάει για την παράσταση «Ο Γλάρος…αυτό ήθελα να πω» από την ομάδα «HashArt».

Μια παράσταση για τα πάθη του έρωτα και της δημιουργίας, βασισμένη στον «Γλάρο» του Α. Τσέχοφ και κείμενα των: Άκη Δήμου, Γιώργου Χειμωνά, Laurent Gaude, Γιάννη Ευσταθιάδη, Sarah Kane, Γιάννη Πάνου, Σπύρου Σταυρόπουλου, Χαβιερ Μαριας, Henriette Vogel, Jullien Boivent, Μ. Αντωνοπούλου, περιοδικό Vita.gr. κ.α.

Πως δημιουργήθηκε η ομάδα σας «HashArt»;

Η ομάδα ξεκίνησε ουσιαστικά μόλις τα παιδιά (Εβίτα Αμερικάνου,(και τώρα η Κατερίνα Δημάτη) Ελένη Κουταλώνη, Σταύρος Λιλικάκης, Τρύφων Μπάρκας ) αποφοίτησαν από τη σχολή (ΠΡΑΞΗ ΕΠΤΑ) όπου συνυπήρξαμε για 3 χρόνια.

Τους τελευταίους μάλιστα -12 περίπου- μήνες στο Γ΄ έτος, ξεκινήσαμε να δουλεύουμε πάνω στο θέατρο του Τσέχωφ που είχε σαν αποτέλεσμα μια ενιαία παράσταση με σκηνές από τα 4 μεγάλα έργα του με τίτλο “ICH STERBE”. Αμέσως μετά την αποφοίτησή τους, βρεθήκανε, με βρήκανε, τα είπαμε, τα συμφωνήσαμε και... ξεκινήσαμε.

Μετά από ατελείωτες συζητήσεις, προτάσεις, διαφωνίες, καταλήξαμε να ξεκινήσουμε με την πρότασή μου να...οργανώσουμε όλα αυτά που ήθελαν -που θέλαμε- να πούμε, γύρω απο τον “ΓΛΑΡΟ” του Τσέχωφ ως βασικό κορμό και ιστορία για τα δύο τεράστια και πρωτογενή ζητήματα του θεάτρου (και όχι μόνο) που απασχολούν σχεδόν τον κάθε νέο καλλιτέχνη στο ξεκίνημα της Τέχνης του: τα βάσανα του Έρωτα, της Δημιουργίας (και τελικά ίσως ... τη Ζωή και τον Θάνατο).

Αυτό ψάχνει απεγνωσμένα ο Κόστια, ο νεαρός συγγραφέας (ήρωας του “Γλάρου”).Αυτό έψαχνα κι εγώ όταν ξεκίνησα χρόνια πριν την «περιπέτεια» του θεάτρου-και ελπίζω να το ψάχνω πάντα- αυτό ψάχνουν σίγουρα αυτά τα τέσσερα νέα παιδιά που αποτελούν την ομάδα HashArt (και εύχομαι να το ψάχνουν πάντα), κι αυτό... θέλουν να πούν.. και αυτό θέλουμε να πούμε. Κι έτσι φτιάξαμε (με τη σημασία του χειροποίητου και της μαστορικής το ρήμα «φτιάχνω») την παράσταση “Ο Γλάρος...αυτό ήθελα να πω”.

Ποια θέματα θίγει και σατιρίζει «Ο Γλάρος» του Άντον Τσέχωφ;

Ο Τσέχωφ στον «Γλάρο» θίγει τις σχέσεις, τα κίνητρα, την ψυχολογία και τις διεκδικήσεις ανθρώπων που αγαπούν, υπηρετούν ή θέλουν να υπηρετήσουν την τέχνη, μέσω της συγγραφής και του θεάτρου. Γύρω τους περιστρέφονται οι άνθρωποι της καθημερινότητας που προσπαθούν να ξεπεράσουν τα αδιέξοδα της ζωής τους.

Δεν ξέρω αν σατιρίζει κάποιους. Σίγουρα όμως είναι τόσο βαθύς γνώστης του ανθρώπου που ο τρόπος που παρουσιάζει τους ήρωες του είναι τόσο...ανθρώπινος που καταντάει...απάνθρωπος.


Γιατί είναι τόσο διαχρονικός ο Τσέχωφ;

«Ο Γλάρος» είναι ένα έργο που συναρπάζει παγκοσμίως δημιουργούς, θεατές και αναγνώστες. Ίσως γιατί κάθε δεκαετία βρίσκει τη δική της οπτική και ανάγκη για να ακουμπήσει πάνω στο έργο του Τσέχωφ, ίσως γιατί η οπτική και οι ανάγκες των χαρακτήρων του έργου είναι τόσο αρχέγονες όσο και διαχρονικές.

Μέσα από τον «διαφορετικό» Τρέπλιεφ και τις αποτυχημένες του προσπάθειες να καινοτομήσει, να αποτινάξει τις κατεστημένες φόρμες και να δικαιώσει μια νέα ματιά πάνω στην τέχνη, στήνεται μια παράσταση που υμνεί τη διαφορετικότητα, την κάθε προσπάθεια για αλλαγή, ακόμα και αποτυχημένη.

Οι ήρωες του, όπως οι γλάροι, δυνατοί αλλά και ευάλωτοι, πετάνε πάνω από τη λίμνη, ως σύμβολα της ελευθερίας και της νίκης του ανθρώπινου πνεύματος πάνω σε όλες τις αντιξοότητες και τις δυσκολίες της ζωής.

Πώς έγινε η επιλογή των συγκεκριμένων κειμένων και με ποιον σκοπό;

Θέλαμε να σκάψουμε λίγο πιο ....αλλιώς, πιο βαθιά τους ρόλους που επιλέξαμε να ζωντανέψουμε κάποια «άλλα» κείμενα ήταν απαραίτητα. Κι έτσι ήρθαν, σε βοήθειά μας, άνθρωποι αγαπημένοι να μας συντρέξουν .. ο Γιώργος Χειμωνάς, ο Άκης Δήμου, ο Γιάννης Ευσταθιάδης, ο Γιάννης Πάνου αλλά και τόσοι άλλοι απ 'όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Ναι...τελικά-για να χρησιμοποιήσω κάποια λόγια του Άκη Δήμου που ακούγονται και στην παράσταση «Αυτή η παράσταση είμαστε εμείς» .

Πώς προέκυψε ο τίτλος της παράστασης;

Επειδή η παράσταση μας δεν είναι ακριβώς το έργο του Τσέχωφ «Ο ΓΛΑΡΟΣ» αλλά βασισμένη στο έργο του θεωρήσαμε σωστό και τίμιο να αλλάξουμε και τον τίτλο. Έτσι επιλέξαμε μια παράφραση της γνωστής φράσης-μότο από την Νίνα(ηρωίδα του Γλάρου) «είμαι γλάρος...άλλο ήθελα να πω»...γιατί εμείς θελήσαμε να πούμε τον «Γλάρο» με αυτό τον τρόπο.

Πως προσέγγισες σκηνοθετικά τα κείμενα; Πώς δουλέψατε στις πρόβες;

Ο Τσέχωφ , ζητάει πάνω απ' όλα από τον ηθοποιό , το «μέσα» του, τα τραύματά του, της νίκες του, ό, τι έχει μαζέψει στα κατάβαθα της ψυχής του. Να σταθεί απέναντι του, απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό, απέναντι μας ,απόλυτα ειλικρινής, γυμνός σχεδόν...ο Τσέχωφ δεν αντέχει κι ούτε συγχωρεί τα ψέματα και τους θεατρινισμούς...αυτά τ' αφήνει για την φτωχή καθημερινότητα μας.

Ο Τσέχωφ είναι συγγραφέας τόσο ανθρώπινος που καταντάει απάνθρωπος. Και ... πιστεύω πως είναι από τους πιο σκληρούς συγγραφείς. Με την μεγαλύτερη αγάπη όμως για τους ανθρώπους (πάνω και κάτω απ' τη σκηνή).

Προσπαθώντας λοιπόν στις πρώτες συναντήσεις της ομάδας να ξεκαθαρίσουμε, να αποφασίσουμε για το τι θα θέλαμε να μιλήσουμε, αλλά και το σπουδαιότερο, το πώς ,αφού συζητήσαμε άπειρες ώρες, διάφορες ιδέες , σκέψεις, ανάγκες κλπ, αποφασίσαμε τελικά να στηριχτούμε στον Τσέχωφ... στο Γλάρο (τι πιο καλύτερα, ανθεκτικά και μαζί τρυφερά, στηρίγματα).

Στη διάρκεια των προβών όμως άρχισα να συνειδητοποιώ πως διάφορες εμμονές μου, μανίες μου, παλιά μου «κολλήματα», φοβίες, μνήμες, θέλω (και ίσως δεν μπορώ), «δάνεια» από δασκάλους αγαπημένους, φράσεις ή και λέξεις ακόμα από κείμενα που μ' είχαν «στοιχειώσει» θα 'λεγα κάποιες εποχές, κάποια ρεφρέν από τραγούδια, αναμνήσεις από χρώματα, αντικείμενα, έπιπλα, ρούχα, μέχρι... και φώτα, όλα αυτά -κι άλλα πολλά- ήρθαν και ξύπνησαν μέσα μου και ζήτησαν να βρουν -επιτέλους- την θέση τους. Μαζί φυσικά με όλα τα αντίστοιχα «θέλω» των υπόλοιπων παιδιών.

Αυτό λοιπόν προσπάθησα να κάνω τη περίοδο της προετοιμασίας και των προβών. Να τους βοηθήσω να (ξανα)ανακαλύψουν μέσα τους τα κομμάτια τους εκείνα που πίστευα πως θα μπορούσαν να δώσουν ψυχή και σώμα στους ρόλους τους.


«Οι άνθρωποι που ζουν μοναχική ζωή, πάντα έχουν κάτι στο μυαλό τους για το οποίο ανυπομονούν να μιλήσουν» έγραψε ο Τσέχωφ. Εσύ για τι ανυπομονείς να μιλήσεις ως δημιουργός;

Για τους φόβους, τις ήττες, τις αγωνίες μου...να πω ένα ευχαριστώ και να ζητήσω συγγνώμη, ίσως, σε κάποιους ανθρώπους που πέρασαν και σε κάποιους που βρίσκονται ακόμα στη ζωή μου.

Προτιμάς το ρόλο του ηθοποιού ή του σκηνοθέτη;

Ξεκίνησα με την λαχτάρα της σκηνοθεσίας. Αλλά δεν υπήρχε-ούτε φυσικά υπάρχει- κάποια σχολή σκηνοθεσίας. Έτσι βρέθηκα να φοιτώ στο Θέατρο Τέχνης όπου πάνω απ΄ όλα είχα την τύχη να παρακολουθώ τον Κάρολο Κουν να σκηνοθετεί-εγώ σαν μαθητής βοηθούσα με το υποβολείο κλπ. Και μετά δίπλα στον Γιάννη Κακλέα.

Στ' αλήθεια όμως δεν μπαίνω σ' αυτό το δίλημμα. Δεν είναι εκεί το θέμα. Η ανάγκη μου είναι να παραμένω σε μια συνεχή διαδικασία αναζήτησης. Όταν γίνεται αυτό –σε όποια θέση κι αν βρίσκομαι–, νιώθω πως αξίζει τον κόπο. Όταν δεν συμβαίνει, νιώθω πως τα πράγματα είναι βαρετά και χωρίς νόημα. Από την άλλη, υπάρχει η θεωρία πως η σκηνοθεσία είναι η φυσιολογική εξέλιξη της υποκριτικής. Είναι δύο όχθες του ίδιου ποταμού με μια γέφυρα ανάμεσά τους.

Ποιός είναι ο λόγος που σκηνοθετείς;

Θα μου συγχωρήσετε εδώ μια μικρή...απρέπεια αλλά θα ήθελα να χρησιμοποιήσω μια φράση του Peter Brook: «Δεν σκηνοθετώ, συνεργάζομαι. Ο σκηνοθέτης είναι μια φοβερή, τρομακτική λέξη».

Πρώτα απ’ όλα όμως η ίδια η δουλειά του ηθοποιού σήμερα είναι πλέον πιο πολυδιάστατη. Συχνά έχει ταυτόχρονα το ρόλο του περφόρμερ, του αφηγητή, ακόμη και του δραματουργού του ίδιου του εαυτού του. Ακόμη κι έτσι όμως, ό, τι συμβαίνει στη σκηνή προκύπτει μέσα από πρόβες και σκέψη. Γι’ αυτό και ο ρόλος του σκηνοθέτη είναι απαραίτητος, οργανικός θα έλεγα, για την καθοδήγηση και τη δημιουργία ενός πλαισίου δράσης.


Φαντάζεσαι την ζωή χωρίς την τέχνη;
Δε φτάνει μέχρι εκεί η φαντασία μου!

Η τέχνη έχει την δύναμη να επηρεάσει συνειδήσεις στην εποχή μας;

Η Tέχνη πρέπει να κινητοποιεί συνειδήσεις. Αν μιλάμε για μια Τέχνη αποφασισμένη να αντικρίσει την ανθρώπινη ύπαρξη μέσα από τις ρωγμές και τις αγωνίες της, τους εφιάλτες και τους φόβους της, τα όνειρα και τις ελπίδες της, που παίρνει το μέρος των καταπιεσμένων κι επιχειρεί να κινητοποιήσει συναισθήματα και συνειδήσεις, αντιπροτείνοντας έναν δημιουργικά ελεύθερο τρόπο ζωής, τότε θεωρώ πως αυτή η Τέχνη, όχι μόνο έχει θέση στις μέρες μας, αλλά είναι και εξαιρετικά αναγκαία.

Η τέχνη αλλάζει τον κόσμο, όπως σμιλεύει σιγά-σιγά ένα κύμα τον πελώριο βράχο, και μια μέρα, ξαφνικά, δεν είναι πια ο ίδιος, έχει μεταμορφωθεί.
Θέλεις να περνάς μηνύματα στο κοινό μέσω των παραστάσεων;

Ο ζωγράφος και γλύπτης Edgar Degas, έλεγε «Η τέχνη δεν είναι αυτό που βλέπεις, αλλά αυτό που κάνεις τους άλλους να δουν.» Θέλω οι παραστάσεις μας να κάνουν... «συνένοχο» το κοινό που τις παρακολουθεί, βιώνοντας το θέατρο ως τόπο συνάντησης και διαλόγου.

«Αν άκουγα τους κριτικούς, θα είχα πεθάνει μεθυσμένος σε κανένα χαντάκι», έγραψε ο Τσέχωφ. Ποια είναι η δική σου σχέση με την κριτική;

Αν είχα την...ατυχία να ήμουν ένα τόσο μεγάλο και προχωρημένο πνεύμα σαν τον Τσέχωφ...σίγουρα...! Από την άλλη υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι -όχι απαραίτητα κριτικοί- που η γνώμη τους όχι μόνο μας αφορά αλλά μας κάνει και καλύτερους.

«Οποιοσδήποτε μπορεί να διαχειριστεί μια κρίση. Εκείνο που σε φθείρει είναι η καθημερινότητα», έγραψε ο Τσέχωφ. Συμφωνείς;

Κάθε έργο είναι ένα ταξίδι στις πιο σκοτεινές και φωτεινές πλευρές της ζωής. Κι αυτό απαιτεί πολύ κόπο πνευματικό και σωματικό για να έχεις την «πολυτέλεια» να αφήνεις την καθημερινότητα να σε φθείρει.

Κι εδώ θα κλέψω πάλι μια φράση από έναν άλλον μεγάλο δάσκαλο του θεάτρου μας τον Βασίλη Παπαβασιλείου «Κάνουμε θέατρο για να σωθούμε από τη ζωή που μας περιβάλλει».


«Ο Γλάρος… αυτό ήθελα να πω»

Συντελεστές παράστασης:
Δραματουργική σύνθεση: Κώστας Μπάρας , ομάδα Hashart

Σκηνοθεσία: Κώστας Μπάρας

Σκηνογραφική - ενδυματολογική επιμέλεια: Γιώργος Λιντζέρης

Βοηθός σκηνοθέτης: Χρίστος Παπαμιχαήλ

Επιμέλεια διαφανειών: Γιάννης Καρδάσης Φωτογραφίες: Γιάννης Πρίφτης, Κατερίνα Λιακοπούλου, Κ.Μπάρας

Παίζουν οι ηθοποιοί: Κατερίνα Δημάτη, Ελένη Κουταλώνη, Σταύρος Λιλικάκης, Τρύφων Μπάρκας

Θέατρο Μπάρι
Σανταρόζα 7 και Καρόλου, Πάτρα

Παραστάσεις: Σάββατο 26 Νοεμβρίου στις 21:00 & Κυριακή 27 Νοεμβρίου στις 21:00

Πληροφορίες-Κρατήσεις στο Ταμείο Δημοτικού Θεάτρου Απόλλων τηλ.:2610 623730

Τιμές εισιτηρίων: Προπώληση 10 ευρώ, Ταμείο 12 ευρώ

Φοιτητικό και ανέργων 8 ευρώ

Ατέλεια θεατρολόγων και φοιτ. θεατρικών σπουδών: 5 ευρώ.